Tìm Về Nỗi Nhớ

 

Trời dần tàn. Những hạt nắng rơi muộn, từng hạt như ngỡ ngàng trước áng sương chiều len tới, nhường chỗ cho thời gian lên tiếng gọi từ cơn gió trầm tư và bóng đêm mờ tơ phủ. Đâu đó vài tiếng chim lạc đàn kêu hoang trên đường bay về tổ. Cánh gió lăn tròn vẫy gọi cho những gì còn lại với tháng ngày. Hôm nay đã gần cuối hạ, mở cửa cho lập thu tràn ùa. Lá cây khô đã rụng đầy góc phố. Dáng mưa chập chững về. Con bóng nước đêm ngày giăng mờ khắp nẻo, ướt đẫm những mộ hoang không người thăm viếng.

Vén bước lang thang, lòng con nhuốm một màu chiều như những màu hoàng hôn lữ thứ. Trong những buổi chiều dài, những chìm đắm tư duy, con dạo bước theo con đường nhỏ quen thuộc nơi nghĩa trang có những mộ hoang màu cỏ cháy. Mắt vẩn vơ bay theo gió, những chiếc lá rơi đã vàng úa màu trời. Con người có khác nào chiếc lá, con vẫn thường tự nhủ thế. Từ đâm chồi non, mươn mướt xanh ươm với gió, vui từng ngày nhỏ có những hạt nắng reo, có những cơn mưa rào, có ngọn gió lang thang mơn man trên từng phím lá. Từ những chiều tàn có những hạt sương mờ mượn chỗ nghỉ chân khi bóng đêm về muộn. Những cành lá theo không gian lay động, mòn dõi ưu tư theo thời gian gõ cửa từng ngày. Rồi chợt đó, những phút giây ngang chéo, đã vội héo dần khi quá tròn dốc tuổi. Ngay giờ, đang cúi mặt giã từ những đợt lá xanh non vừa hé nụ, bất lực buông thân cùng sương gió, bay bay khắp mặt đường như đưa tiễn người phương xa về nơi vô hạn định. Thân phận người cũng là vậy chẳng khác chi. Sự thật cho tất cả mọi sự thể muôn chiều trên mảnh vũ trụ biến sinh không ngừng nghỉ. Trên giòng loạn biến suy tư, con nhớ mông lung từng người, về những người đã đến, về những người đã đi. Lòng nao nao như ưu uất một điều gì khó tả, con như kẻ đang thỏ thẻ chính mình một lời nói cuối: “Vạn thể đã đến với đời ngàn lần và cũng đã giã từ đời ra đi vạn kiếp”.

Nhớ ngày nào con còn trên quê hương. Đẹp tuyệt xanh một màu hoa dại trước dốc bờ tuổi nhỏ ngây ngơ. Con đã bước tới một thời mơ mộng đẹp khi còn là đứa học trò khờ. Một chót vót đã qua mà như vẫn còn ngây ngây thoáng. Và giờ đây, con nơi xứ ngoại đã gục đầu bỏ lại quê hương. Con đã bỏ xa người mẹ già ngoài nẻo gió. Con đã mồ côi quê hương trọn đời còn lại. Con giờ đây như kẻ không nhà còn đâu đất đứng để tự hào quê hương. Ôi, mảnh đất quê cha già quá tuổi. Tiếng hát quê xưa thân yêu ngàn thế kỷ. Con đã sinh làm người trên vết thương quê hương đó, đã nhìn thấy đời từ bàn tay mẹ dắt đưa. Con đã bước theo từng bước chân cha già dấn bước. Người đã đưa con dạo khắp chốn đời. Người đã dạy con biết bao điều thế nào là cuộc sống, thế nào là kiếp gọi nhân sinh.

Ngày hôm nay, trước buổi chiều tàn phai lất ngất, con bước từng bước dài, thật dài, nơi có xứ người nhưng không bóng quê hương. Người mẹ quê nhà giờ đã mờ khuất dạng. Dáng cha già đã lướt nẻo tro tàn. Con - ngày hôm nay - đâu còn gì lại của sở hữu ngày hôm qua. Con như người bất hạnh đã trở mình cô dại, làm kẻ không mẹ cha, không đất nước quê hương dung chứa. Tâm tư con như đang cố quay bước trở lại để mong tìm về quê cũ, nơi có mưa ngâu đang xối tắm, nơi có nắng vàng rực cháy reo vang, nơi có người mẹ hiền đang héo mòn giấc ngủ, nơi có cha già đang im bóng mộ hoang.

Bây giờ, con đã biết thế nào là kiếp sống quạnh côi. Diễm phúc đời người là có được những ngày dài gần mẹ cha. Tất cả dưới một mái nhà sum vầy, bữa cơm tối ân cần cho nhau từng tiếng nói, chen chúc gọi mời trên từng nhịp ấm yêu thương. Thiêng liêng thay một tiếng làm người được đứng tự hào trên mảnh đất nhỏ quê hương. Ôi, tiếng mẹ gọi thật êm đềm, lời cha nhắn gởi thâm tình nghìn thu. Tất cả những gì từ tiếng nói mẹ cha, từ tình thương bao la không bút mực văn tài nào tả xiết. Một tình thương mẹ, ngàn tình thương mẹ, bát ngát như đại dương xanh. Một tiếng mẹ nhắn lòng, ngàn tiếng mẹ reo vang, ngất cao bờ mây gió trên khắp cùng đồi núi thẳm sâu. Mẹ vẫn về đây trong tim con từng mỗi đêm quạnh buồn, từng làn sóng nhớ trên mắt môi giữa biển đời rát ran bưng bỏng.

Mẹ nhắn từng đêm

Theo dư âm về

Gờn sóng đìu hiu

Trên ánh cô liêu

Đau thương còn hằn

Theo nước trôi giòng

Bao chơi vơi lòng

Bơ vơ bên đời

Nắng quê nhà héo vàng

Gió âm thầm điêu tàn

Cha đơn côi mồ vắng

Mang khăn trắng sầu trên vai

Người ơi, bóng chiều tác tan nghiêng màu

Ngàn khơi, sóng triều hắt hiu băng giá

Nước xô trăng tràn bờ

Sóng chia ly đời, đan tơ sầu

Ngàn nỗi niềm đau

Trong chiêm bao nhòa

Lời nhắn trùng khơi

Trong gió đêm rơi

Quê xa mù trời

Thương nhớ vơi đầy

Mưa giăng lòng đời

Chìm đau cơn mơ (1)

Con thấy bàn tay mẹ gầy guộc với đời. Dáng mẹ ngồi buồn bên ngọn đèn mờ bóng tối như đợi chờ một ngọn đuốc hồi sinh. Con thấy tóc mẹ trắng xóa cả bầu trời quê nội. Con thấy mắt mẹ già đã ngàn lệ vẫn còn rơi hoài trên nỗi nhớ. Con muốn thét gào trong tâm trí mù khơi: “Con thương nhớ mẹ. Con thương nhớ Người. Con thương nhớ những gì đã quá trễ, mẹ ơi. Con xin gởi đến mẹ bài thơ từ miền gió – ngày ngọn lửa hồng đã đưa xác Người về Tây Độ”.

Mưa rơi, sóng vỡ trong lòng

Người ơi, có nhớ giòng sông quê nhà

Thu vàng lá úa sầu ca

Bóng chiều mưa lũ, mẹ già quạnh hiu

Gió về chốn cũ tiêu điều

Sương đêm giá lạnh, chim kêu gọi đàn

Người ơi, bến nước sầu tang

Thương con chim nhỏ lạc đàn bơ vơ

Mồ xanh cỏ lạnh màu trời

Mẹ về trong gió, hạt thơ vỡ ngàn

Trăng tàn xuân đến muộn màng

Quê cha nỗi nhớ, lệ tràn cố hương

Người xưa, cảnh cũ, hài sương

Mẹ ơi, mưa đã sầu vương tơ trời

Xót xa biển lệ đầy vơi

Bài thơ gởi lại ngàn lời ân sâu

Chim về tắm giọt nắng sầu

Mẹ ơi, mẹ đã hương đầu biệt ly (2)

 

Những điều con biết là những điều đã biết quá trễ. Như muôn đời, cánh thời gian vẫn gõ cửa, người thân đã đi, tóc đã bạc màu đời. Đã bao năm con xa quê nhà, xa đất mẹ. Người mẹ già giờ đây đang dật dờ giấc ngủ đăm chiêu, đang ưu tư mong mỏi ngày về của con trẻ, đang mỏi mòn trông đợi cánh thư xa. Nhưng với con, tất cả đã muộn màng trong giấc ngủ chiều khuya. Đây không thể là điều may mắn mà con có thể mơ ước được để một lần trở về nhìn thấy mẹ. Thời gian đã tung bay. Ngọn thủy triều đã dạt xa như người lữ hành trở về quá trễ. Cơn sóng đã dâng trào như cánh gió đêm đã đổi dạng hình. Người mẹ già bóng nhỏ giờ đã chìm trong khói gió mênh mông. Ngày dài và thật buồn là ngày mẹ đi thật xa. Đêm thật dài âm vang tiếng gió là ngày mẹ ra đi, là ngày một người con mất mẹ, là ngày vũ trụ buồn thế kỷ đã quên trôi.

Chiều nay mẹ buồn bên hàng lá cỏ

Giấc mơ Ê-Đê xin giữ vào lòng

Trên làn da sạm, nắng nghiêng bờ gió

Rẫy nương quê nhà xa khuất mênh mông

 

Chiều nay mẹ buồn, khóc vầng trăng cũ

Điệu múa tuổi thơ bên góc sân trường

Kỷ niệm ngày nào vàng thu lá rũ

Dấu kín tim mình chiếc bóng yêu thương

 

Chiều nay mẹ buồn, mong niềm tin đến

Tiếng hát mây bay trên miền núi cao

Chim Grứ gọi mời, mẹ hoài thương mến

Sáo trúc Đình Năm reo nhớ hôm nao

 

Chiều nay mẹ buồn giữa buôn làng vắng

Ánh lửa bập bềnh còn ấm hương quê

Mẹ nhớ thương con, vai gầy tóc trắng

Hoàng hôn đã tàn, con vẫn chưa về

 

Chiều nay mẹ buồn, trăm điều nhung nhớ

Tiếng gõ cồng chiêng thăm hỏi người xưa

Ngày tháng học trò chan hòa tay với

Thấy con ngoan hiền, chờ mẹ đón đưa

 

Chiều nay mẹ buồn, Tây Nguyên gió gọi

Dưới mái nhà Dài, hát khúc bơ vơ

Nhìn lại tuổi thơ về theo bóng tối

Con ở nơi nào có nhớ mưa rơi (3)

Những ngày xa xưa ấy, con còn ngây ngơ rong chạy tắm mưa rơi. Mẹ đã dạy bao điều để con khôn lớn làm người thế gian, để con mở mắt nhìn cuộc đời hoa nở. Đêm nay, con khao khát thèm kêu tiếng mẹ. Con mơ ước một lần được gặp mẹ, dầu chỉ để gặp một lần cuối tiễn mẹ ra đi. Nhưng nguyện ước con chỉ hình thành trên ký ức. Những sự việc đã qua, thời gian đã bưng chạy, không ai có thể níu về, không ai có thể quay trở ngược. Dẫu chỉ trở về một phút giây để nhìn thấy mẹ, để ôm mẹ vào lòng, để nói một lời bằng nước mắt: “Mẹ, con nay đã lớn khôn, con nay đã ý thức được thế nào là tình mẹ”. Nhưng giờ đây, con đã biết được điều để biết, một cách muộn màng như nước đã trôi sông. Đêm nay, con có thể gọi to nghìn lần, có thể thét vỡ không trung, nhưng ai sẽ là người nghe con nói, ai sẽ là người mẹ của con. Mãi mãi không có ngày trở lại khi một ngày đã quá trễ trôi qua. Như một kẻ đi xa không kịp trở về thì làm gì có thể nhặt thâu được những gì đã mất. Biết tìm đâu hỡi những ước mơ tuổi thơ đã lướt qua, trước mảnh thời gian quặt què trên đôi chân dài khập khiễng cuối đời viễn xứ.

Từng đêm biển gọi

Từng lời chơi vơi

Từng cơn sóng vỡ

Còn chăng giấc mơ

Dĩ vãng gọi về

Reo sầu nỗi nhớ

Mẹ nghìn trùng khơi

Tháng ngày mưa rơi

Lời ru của biển

Từ phương trời xa

Chuyện ngày xưa đó

Là bản tình ca

Biển gọi cô liêu

Niềm đau sóng nhớ

Đôi mắt mẹ già

Ngấn lệ quê xa

Mẹ là mùa xuân trên cánh chim bay

Mẹ là mùa đông tóc bạc như mây

Mẹ là mùa thu niềm đau gió cát

Mẹ là mưa hạ hạt nhòa đắng cay

Từng đêm biển gọi

Giọt lệ tuôn rơi

Đời như lớp sóng

Chìm trong giấc mơ

Có tiếng mẹ về

Theo lời gió nhắn

Từ nghìn năm qua

Có còn phôi pha

Lời ru của mẹ

Vọng khắp trùng dương

Kể chuyện cổ tích

Về một quê hương

Biển gọi chia ly

Hoàng hôn buông xuống

Nghe sóng thầm thì

Những lời đau thương

Mẹ là trời xanh cho nắng vươn cao

Mẹ là biển đông sóng gọi xôn xao

Mẹ là bình nguyên tình yêu bát ngát

Mẹ là ngân hà lòng mẹ bao la (4)

Tất cả như cơn sóng mơ đã vờn trôi biển nước. Ngọn gió đã bay qua. Thời gian chính nó đã bất lực kiệt cùng không nắm bắt. Giờ còn chăng chỉ mớ suy tư vụn để tìm về hư ảo. Có còn chăng cũng chỉ mờ nhòa vết tưởng trong ký ức về chiều. Một ký ức hoen mi ngập đầy tiếc nuối, trải dài những lớp vỡ đau thương. Hỡi ai hãy trả lời câu hỏi: “Sao mãi đợi chờ chưa lên tiếng tìm về với mẹ với cha?”.

Người đi rồi, mới biết muộn tiếc thương. Người đã xa, mới tìm về niềm nhớ. Khi đang sở hữu một sự vật, không ai ý thức được cái quý báu của nó mà mình đang có, là người mẹ, là người cha, là những người thân thương nhất trong cuộc đời mình. Để rồi, một bóng gió bay qua, một ngón thời gian tuôn chạy, mọi sự việc đã mờ quá khứ. Phút giây chỉ còn gọi về dĩ vãng bằng đôi mắt tiếc thương. Kiếp sống từ ảo bờ ký ức để quay vòng trở lại, để chụp bắt hoài công những gì đã mất, thì tất cả chỉ còn là dĩ vãng mênh mang một kiếp đời. Con xin gởi đến cha giòng sông nước mắt và hoa cỏ vàng từ trái tim và linh hồn cô liêu đang hiu hắt như chực chờ lịm tắt một đời. Con mong cha được ấm êm nơi vùng đất mới – vùng đất của bình an miên viễn trước những tầng mây trời ấm yên vô tận.

Đêm buồn, ai khóc bên đời vắng

Hạt nhớ trên mi, lá mưa về

Lòng con lạnh lắm như mây trắng

Ước nguyện trong đêm cha sẽ về

Tuổi đời bay mãi cao thật cao

Tợ mảnh trăng khuya giữa bầu trời

Vời trông non nước xa thật xa

Chỉ còn cõi nhớ trong giấc mơ

Cha là bóng nước mờ trước gió

Khói hương dịu êm bát ngát trong sương chiều

Nhớ hoài dĩ vãng còn đây đó

Nhánh sầu trổ hoa, mây nước cũng bơ thờ

Cha là bóng bách tùng trước gió

Chở che đàn con qua bão giông trong đời

Cha là công ơn tựa trời biển

Tình cha cao vời, non cao không sánh bằng

Giờ cha yên giấc nơi mộ vắng

Nỗi nhớ trong con khó phai mờ

Lời trên hoa lá còn ghi dấu

Ước mộng cha về trên cỏ non (5)

Khi Người còn, con chẳng ý thức được sự có mặt của Người, chẳng biết nắm bắt phút giây thiêng liêng đó, để nhìn thấy được tình cao cả của mẹ cha. Con đã không ý thức được lớp bề sự thật trân quý ngay trong phút giây thực tại. Để giờ đây, tủi hổ cánh gió bay, cửa thời gian đã vỡ, tất cả đã mờ xa như sương rơi thoáng gió. Còn để lại đây đêm nay những lớp vờn ký ức nung xé gan lòng, bởi những tiếc hối một chuyến tàu đã trễ.

 

Ngày hôm đó, con đã rời bỏ quê hương yêu dấu, đã gục mặt cúi đầu ra đi, đã lên tiếng làm kẻ chạy tìm tự do, để lại mẹ cha già quạnh quẽ bên bờ vắng. Đêm đó, mẹ đã nhỏ lệ buồn ly biệt, cha đã rơi nước mắt chia phôi. Những giây phút bên nhau đã vụt bay như chớp mắt. Ngày chia tay thật ngắn nhưng đêm buồn thật dài trên con tàu ra khơi sóng gió. Con tiếc thương chuỗi ngày quá khứ. Con nắm bắt trở về hoài vọng. Bức tường thời gian như tâm tư đã vỡ, một kẻ hoài công bước lỡ tìm về.

Trên từng dấu chân phiêu dạt xứ người, trên từng bước chân lãng du cát sỏi, con giờ đây với bàn tay bất lực trước khung trời dĩ vãng chia phôi. Đôi mắt hoài mong như nụ hoa cằn héo, không đủ sức mình dựng lại thời gian. Chỉ còn con tim đây để gởi trao bao điều tự nhủ theo gió hoàng hôn muộn, để vươn lớn mình trong sương lạnh, để giăng hạt nhòa về giòng sông cũ, để tìm về quê hương đã mất một lần. Con đang cố truy thăng ký ức nhòa để mong tìm lại dáng mẹ hiền. Tâm tư con như cánh gió chiều nghiệt ngã đang tuôn mình trên khắp mộ hoang, đang cố mỏi tìm về trên những nghĩa trang xanh, những ngôi mộ đầy cỏ dại, để tự hỏi chính mình trong vô vọng: “Ngôi mộ nào là ngôi mộ của cha yêu?”.

Trái tim là nụ hoa hồng, là tiếng hát mưa ngâu, là món quà nước mắt từ những người con xa xứ xin dâng lên mẹ cha. Những nụ hồng đã ngập đầy suối lệ, đã rơi thật nhiều, đã sầu vương muôn đời tự biết rằng quá trễ... mà con đây, không phải là kẻ đầu tiên đã thấy được ngọn gió chiều. Con xin dâng lên mẹ, con xin dâng lên cha, những người thân thương nhất trong cuộc đời mà con đã mất, như quê hương con đã mất một lần. Con xin ca bài ca thống khổ từ lớp người còn bỏ lại sau lưng. Con xin dâng lên cha, tất cả những người cha đơn côi nơi cổ mộ hoang tàn. Con xin dâng lên mẹ, tất cả những người mẹ cô sầu bên khung cửa rêu xanh. Nụ hồng này, ngàn nụ hồng này, từ trái tim và giòng nước mắt, xin dâng lên tất cả những mẹ già đơn côi đang mong mỏi một ngày về từ đàn con trẻ tha phương xứ ngoại.

Con nguyện thề với lòng: “Mưa còn rơi, gió đêm còn miệt mài, thì mắt đêm không bao giờ khô lệ trong tất cả những phút giây thương nhớ mẹ cha già”. Đời con như phiến gió xưa muộn màng, nhớ về một quê nhà xa vắng, với ngấn lệ bỏng cháy con tim giữa đêm dài quạnh lẻ. Con mong cầu với trăng sao, con nguyện cầu với mây gió, con mong ước tháng ngày những nụ hồng vẫn tươi nở trên tất cả những gì sinh biến từ vũ trụ này. Tất cả và tất cả sẽ là những người bạn đời đem nguồn vui đến cho mẹ cha, cho tất cả những người mẹ, những người cha, đã khuất bóng đơn côi ngàn thế kỷ. Tất cả những niềm vui sẽ có là chiếc khăn tay lau khô lệ, là con tàu ra khơi đưa người về cõi gió, về chốn xa có sức ấm tình người. Con, hai tay dâng mẹ cha nụ hồng, từ trái tim và linh hồn đang chết tắt, xin mẹ cha hãy ấm êm nơi vùng đất mới, vùng đất của bình an và vô kỷ. Nơi đó, từng đêm, sẽ có những người con nguyện cầu. Nơi đó, sẽ có tiếng trăng reo bên tai mẹ lời ca thiết tha. Nơi đó, sẽ có gió sương về với cha, như niềm vui trong những ngày dài con trẻ còn chạy đùa thơ dại. Và nơi đó… sẽ có tiếng hát muôn đời của những người con viễn xứ, như món quà chắp tạ gởi đến mẹ cha, reo vang những yên ả khấn cầu… theo thời gian tuôn chảy mãi không ngừng…

Biển sầu vỗ sóng mênh mông

Vành khăn trắng phủ, bềnh bồng gió sương

Muộn màng bao nỗi vấn vương

Chỉ còn giọt lệ trao thương cho Người

Trường Đinh

UK, sương mù già 2026

 

(1) Biển Vang Lời Mẹ Nhắn

nhạc Vũ Thành An, lời Trường Đinh, tiếng hát Tuyết Dung

www.youtube.com/watch?v=KDSC5rkxSkg

 

(2) Chim Về Tắm Giọt Nắng Sầu

nhạc Nguyễn Ái Hoa, thơ Trường Đinh, tiếng hát Thùy Dương

www.youtube.com/watch?v=RLGNXLkIQKc

 

(3) Mẹ Già Ê-Đê

nhạc Nguyễn Hải, thơ Trường Đinh, tiếng hát Hà Lan Phương

www.youtube.com/watch?v=a253PhZOZj8

 

(4) Mẹ Về Trong Biển Gọi

nhạc Vĩnh Điện, thơ Trường Đinh, tiếng hát Tâm Thư

www.youtube.com/watch?v=HxSQWn3oxRg

 

(5) Ước Mơ Cha Về Trên Cỏ Non

nhạc Nguyễn Ái Hoa, thơ Trường Đinh, tiếng hát Thùy Dương

www.youtube.com/watch?v=3HcdPeRVTHM

 

Chú thích:

 

+ Chim Grứ: Là giống chim đại bàng bay cao nhất trong các loài chim. Vũ điệu chim Grứ là điệu múa truyền thống của dân tộc Ê-Đê trong các buổi lễ hội địa phương. Các động tác múa chim được mô phỏng theo cánh chim đại bàng đang bay lượn giữa trời cao, với đội hình số lẻ 3, 5, 7 hoặc 9 người. Theo quan niệm tâm linh của người dân Ê-Đê, linh hồn người chết sẽ tái hiện trở về với hình ảnh con chim Grứ. Và sau 7 lần biến dạng hình, linh hồn sẽ đầu thai trở lại làm người trên cõi thế gian.

 

+ Sáo Trúc Đình Năm: Còn gọi là Đing Năm. Theo tiếng Ê-Đê, Đing có nghĩa là ống sáo trúc, Năm có nghĩa là số 6. Đing Năm gồm có 6 ống nứa 2 bè dài ngắn khác nhau, cắm vào một trái bầu khô. Trên mỗi lưng nứa có khoét một lỗ nhỏ để tạo thành nốt nhạc. Ngoài loại Đing Năm 6 lỗ, còn có các loại sáo trúc khác như Đing Tak Tar (một ống nứa 3 lỗ) và Đing Buốt Klia (một ống nứa 4 lỗ).

 

+ Nhà Dài: Ngôi nhà Dài của dân tộc Ê-Đê là nhà sống chung của dòng họ, được làm bằng tre nứa, gỗ và cỏ tranh. Phía trước nhà Dài có 2 cây cầu thang được chạm khắc bằng tay. Cây cầu đực khắc hình con rùa và mặt trời (hoặc ngôi sao 8 cánh), biểu trưng cho tính dương, dùng cho người đàn ông trong gia đình. Cây cầu cái khắc hình 2 bầu vú và mặt trăng khuyết, biểu trưng cho tính âm, dành cho người phụ nữ và khách viếng thăm. Trên mỗi cầu thang có 5 bậc hoặc 7 bậc, là những con số may mắn thể hiện sự sanh sôi nảy nở và tài lộc sung túc. Người đàn ông trong gia đình bị cấm lên nhà Dài bằng cầu thang cái, nếu trái luật sẽ bị phạt tiền và heo gà. Trong những ngày lễ lớn, nếu có vị khách quý khi được mời lên nhà Dài bằng cây cầu cái, vị khách ấy phải thể hiện sự tôn trọng người phụ nữ gia đình và văn hóa mẫu hệ Ê-Đê bằng cách chạm nhẹ lên bầu vú trên cầu thang, trước khi bước lên nhà Dài.